DÜZYazım ve düzenleme · rehber
Haber Başlığı Nasıl Yazılır? Manşet, Spot ve Sürmanşet
İyi bir haber başlığı olayı tek cümlede, bir fiille ve metnin desteklediği kadar iddiayla söyler: "Meclis toplu taşımaya yüzde 15 zam yaptı". Web'de 60 karakteri aşmaması, arama sonucunda kesilmemesini sağlar.
Manşet sayfanın en büyük ve en önemli başlığı, sürmanşet manşetin üstünde yer alan ikinci önemli haber, spot ise başlığın altındaki 1–3 cümlelik özettir.
Manşet, sürmanşet, spot: tanımlar
- Manşet
- Gazetenin birinci sayfasındaki en büyük puntolu, günün en önemli haberine ayrılan başlık. Haber sitesinde ana sayfanın en üstündeki büyük haber alanı ve o alandaki başlık. Yayın sistemlerinde "manşet" ayrıca bu alanda dönen haber listesinin adıdır.
- Sürmanşet
- Manşetin üstünde, çoğu zaman gazete logosunun yanında ya da hemen altında yer alan ikinci önemli haber başlığı. Daha küçük puntoludur; manşetle rekabet etmez, onu tamamlar. Haber sitelerinde manşet alanının üstündeki ince şerit ya da öne çıkan ikinci haber kuşağı sürmanşet görevi görür.
- Spot
- Başlığın hemen altındaki 1–3 cümlelik özet. Başlığın söylediğini kim, ne zaman, ne kadar bilgileriyle açar; girişi tekrar etmez. Web'de açıklama metni ve sosyal paylaşım özeti olarak da kullanılır.
- Üst başlık
- Başlığın üstünde küçük puntolu, konuyu ya da bağlamı veren kısa ifade: "Yerel seçim 2029" gibi. Haber sitelerinde kategori etiketi bu görevi üstlenir.
- Ara başlık
- Uzun haberde gövdeyi bölen, bir sonraki bölümün konusunu söyleyen kısa başlık. Taranarak okumayı kolaylaştırır; web'de H2 olarak işaretlenir.
Haber başlığı yazmanın 8 kuralı
Fiil kullanın
Başlık bir şeyin olduğunu söyler; fiilsiz başlık etiket gibi durur. "Toplu taşımada zam" yerine "Meclis toplu taşımaya yüzde 15 zam yaptı". Geçmiş zaman ya da geniş zaman kullanılabilir; gelecekte olacak şey için "-acak" eki ile birlikte tarih verin.
Olayın sonucunu söyleyin, sürecini değil
"Meclis zam tarifesini görüştü" süreçtir; "Meclis zammı kabul etti" sonuçtur. Okur sonucu arar.
Metnin desteklemediği iddia taşımayın
Başlıkta "skandal", "şok", "tarihî" varsa metinde bunu kanıtlayan bilgi olmalıdır; yoksa başlık yanıltıcıdır. Google, yanıltıcı başlıkları yeniden yazabilir ve tıklama tuzağı sayfaları Discover'da göstermeyebilir.
Sayıyı başlığa taşıyın
Somut sayı hem bilgi hem dikkat unsurudur: "yüzde 15", "23 oy", "3 ilçe". Rakamla yazın, "on beş" değil "15".
Özneyi açık yazın
"Zam geldi" edilgen ve öznesizdir; kimin yaptığını söyleyin. Öznenin adı uzunsa kısa unvan kullanın, spotta açın.
60 karakteri aşmayın
Google arama sonuçlarında başlık yaklaşık 600 piksel genişliğinde gösterilir; Türkçe için bu 55–60 karakter eder. Daha uzun başlık kesilir. Sayfa başlığı (title) ile görünen başlık (H1) farklı olabilir: H1 biraz daha uzun, title kısa ve anahtar kelimeyle başlar.
Tırnak ve soruyu ölçülü kullanın
Alıntı başlık yalnızca sözün kendisi haberse kullanılır ve konuşanın adı başlıkta ya da spotta mutlaka verilir. Soru başlık ("Zam gelecek mi?") cevabı bilmediğinizi ima eder; haber cevabı biliyorsa düz cümle kurun.
Yerel adı ve tarihi düşünün
Yerel haberde ilçe adı başlıkta yer alırsa hem okur hem arama motoru haberi doğru eşleştirir. Zaman ifadesi gerekiyorsa "bugün" yerine gün adı ya da tarih yazın; haber yarın da okunacak.
Zayıftan güçlüye: başlık dönüşümleri
Aşağıdaki başlıklar kurgusaldır; yalnızca yapıyı gösterir.
| Zayıf | Neden zayıf | Güçlü |
|---|---|---|
| Ulaşımda yeni dönem | Fiil yok, bilgi yok | Örnek Belediyesi otobüs ücretini 23 liraya çıkardı |
| Şok zam! Vatandaş isyan etti | Yargı, kanıtsız iddia | Toplu taşımaya yüzde 15 zam; muhalefet karara itiraz etti |
| Meclis toplandı, zammı görüştü | Süreç, sonuç yok | Meclis zam tarifesini 18'e karşı 23 oyla kabul etti |
| Zam gelecek mi? | Soru, cevap haberde var | Yeni otobüs tarifesi 1 Kasım'da başlıyor |
| "Bu karar esnafı vuracak" | Konuşan belirsiz | Muhalefet sözcüsü: Zam önce aileyi sonra esnafı vuracak |
Web için başlık: title, H1 ve sosyal başlık
Bir haber sayfasında başlık en az üç yerde yaşar ve üçü farklı iş yapar:
- Sayfa başlığı (title): Tarayıcı sekmesi ve arama sonucu. 50–60 karakter; en önemli kelimeyle başlar; sitenin adı sonda " | Marka" biçiminde.
- Görünen başlık (H1): Sayfadaki asıl başlık. Biraz daha uzun olabilir, ama title ile aynı olayı anlatmalıdır. Sayfada tek H1 bulunur.
- Sosyal başlık (og:title): Paylaşım kartı. Daha konuşma dilinde olabilir, ama yine de metnin söylediğini söyler.
Yapısal veride (NewsArticle) headline alanı için Google en çok 110 karakter önerir. Başlığı sonradan değiştirdiğinizde title, H1, og:title ve headline'ı birlikte güncelleyin; aksi halde arama sonucu ile sayfa farklı şey söyler. Bu kontroller haber sitesi SEO kontrol listesinde yer alır.
Haber sitesinde manşet yönetimi
Basılı gazetede manşet günde bir kez seçilir; web'de saatte birkaç kez değişebilir. Manşet alanı için üç pratik ilke: (1) Manşette aynı anda en çok 5–8 haber döner; daha fazlası hiçbirinin görülmemesi demektir. (2) Manşet başlığı ile haberin kendi başlığı farklı olabilir; yayın sistemleri bunun için ayrı "manşet başlığı" alanı sunar, böylece haberin H1'i SEO için uzun, manşetteki hâli kısa olur. (3) Sürmanşet, manşete girecek kadar büyük olmayan ama günün ikinci gündemi olan habere ayrılır; reklam ya da duyuru için kullanılmaz.
Gündemdeki başlıkları seçerken hangi konunun arandığını görmek için Google Trends, yayımlanan başlıkların arama sonucunda nasıl performans gösterdiğini görmek için Search Console kullanılır. Haberin gövdesini yazarken haber nasıl yazılır rehberindeki ters piramit yapısını izleyin.
Kanala göre başlık: push, sosyal medya, bülten
Aynı haberin başlığı okura ulaştığı kanala göre yeniden kesilir; iş akışında bunlar ayrı alanlardır:
| Kanal | Uzunluk | Kural |
|---|---|---|
| Web push bildirimi | Başlık 40–50 karakter, gövde 1 cümle | Kilit ekranında kesilir; en önemli kelime başa, yer adı gövdeye. |
| X / Threads | Başlık + bağlantı | Haber başlığının kendisi yeterlidir; "detaylar haberde" gibi eklemeler yapılmaz. |
| Instagram / Facebook | İlk 1–2 satır | Görsel üzerindeki başlık 6–8 kelimeyi geçmez; açıklama spot olur. |
| E-bülten | Konu satırı 40–60 karakter | Günün en önemli haberinin başlığı; büyük harf ve ünlem kullanılmaz. |
| Telegram / WhatsApp kanalı | Başlık + spot + bağlantı | Metin kalın başlıkla başlar, spot sade, bağlantı en sonda. |
Başlıkta anahtar kelime: nereye, ne kadar?
Okurun arama kutusuna yazacağı kelime başlığın başında yer alır; çünkü hem göz hem arama motoru ilk kelimelere daha çok ağırlık verir. Ama tek kural budur; kelimeyi tekrar etmek, eş anlamlılarını sıralamak ya da başlığı etiketler listesine çevirmek işe yaramaz. Bir başlıkta bir olay, bir özne, bir fiil. Okurun hangi kelimeyi kullandığını bilmiyorsanız Google Trends'te iki ifadeyi karşılaştırın; yayımladıktan sonra hangi sorgularla bulunduğunuzu Search Console Performans raporunda görürsünüz. Aynı haberde başlığı değiştirmek serbesttir; Google değişikliği bir sonraki taramada alır. Değişiklik anlamı etkiliyorsa metne tarihli güncelleme notu düşün.
Yayından önce başlık kontrolü
- Fiil var mı, özne belli mi?
- Metinde olmayan bir iddia ya da sıfat var mı?
- 60 karakteri aşıyor mu; aşıyorsa title alanı için kısa sürüm yazıldı mı?
- Sayı rakamla mı yazıldı, yer adı var mı?
- Spot başlığı tekrar mı ediyor, yoksa açıyor mu?
- Manşet başlığı, push başlığı ve sosyal başlık ayrı ayrı girildi mi?
Kaynaklar
- Google Search Central — Başlık bağlantıları (title links) en iyi uygulamaları
- Google Search Central — Article yapısal verisi (headline)
- Google Search Central — Discover'da görünme — tıklama tuzağı başlıklar
- TDK Güncel Türkçe Sözlük — manşet, sürmanşet, spot
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Ayrıntı: Yasal uyarı.